اقتصاد ایران در برزخ «عدم‌قطعیت»، فروزانفرد: توسعه و سرمایه‌گذاری صنعتی به‌طور متوسط متوقف شده ، در آستانه تورم سه‌رقمی هستیم.
آنچه رخ می‌دهد، ناشی از کم‌توانی یا ناتوانی مدیران و اداره‌کنندگان بنگاه‌های ایرانی نیست…
* آیا چالش اصلی بنگاه‌ها صرفاً بالا بودن سطح ریسک‌هاست یا مسئله ابعاد دیگری دارد؟ نقش مدیریت ریسک را در این میان چگونه می‌بینید؟
نکته بسیار مهم در شرایط یک تا دو سال اخیر به‌ویژه سال گذشته این است که موضوع صرفاً بالا بودن ریسک‌ها یا تنوع آن‌ها نیست. در علم اقتصاد، دانشی تحت عنوان «مدیریت ریسک» و استراتژی‌های مربوط به آن وجود دارد که از طریق شناسایی، ارزیابی و تخمین ریسک‌ها، امکان مدیریت آن‌ها را فراهم می‌سازد تا اقتصاد دچار چالش یا توقف کامل نشود.
اما آنچه امروز با آن مواجه هستیم، فراتر از مقوله ریسک است؛ زیرا ما دچار «عدم‌قطعیت» هستیم. در شرایط عدم‌قطعیت، اساساً ریسک‌ها قابل مقایسه، ارزیابی و پیش‌بینی درست نیستند تا بتوان زمینه مدیریت را برای آن‌ها فراهم ساخت.
تأکید من بر این مسئله از آن روست که بگویم آنچه رخ می‌دهد، لزوماً ناشی از کم‌توانی یا ناتوانی مدیران و اداره‌کنندگان بنگاه‌های ایرانی نیست. حجم و تنوع بی‌سابقه متغیرهای تأثیرگذار بر تصمیم‌گیری، در کنار عدم‌قطعیت مطلق، اصولاً فرایند مدیریت ریسک را برای بنگاه‌ها بسیار دشوار و حتی غیرقابل‌انجام کرده است.
فرایند توسعه صنعتی و سرمایه‌گذاری صنعتی در ایران به طور متوسط متوقف شده است
* در این شرایطی که توصیف کردید، آیا بنگاه‌ها سرمایه‌گذاری را متوقف یا به تعویق انداخته‌اند، نقدینگی را نگه می‌دارند، موجودی مواد اولیه را افزایش می‌دهند، از استخدام جدید خودداری می‌کنند یا افق فعالیت خود را کوتاه‌تر کرده‌اند؟ این وضعیت در نیمه دوم سال چه اثری بر تولید و اشتغال خواهد داشت؟
گروه‌های مختلف بنگاهی متناسب با نوع فعالیت، نوع محصول تولیدی، بازار داخلی، میزان وابستگی به واردات مواد اولیه یا میزان وابستگی به صادرات، تصمیم‌های متفاوتی اتخاذ می‌کنند و نمی‌توان یک نسخه عمومی یا فرم کلی برای همه آن‌ها ارائه داد. هر بنگاه متناسب با شرایط خاص خود و حوزه کسب‌وکارش تصمیم‌گیری می‌کند.
اما به‌طور کلی، آمارهای موجود به ما نشان می‌دهند که فرایند توسعه صنعتی و سرمایه‌گذاری صنعتی در ایران، به‌طور متوسط، عملاً متوقف شده است.
البته این به معنای آن نیست که هیچ شرکت جدیدی تأسیس نمی‌شود، هیچ سوله جدیدی ساخته نمی‌شود یا هیچ دستگاه جدیدی خریداری نمی‌گردد.
ما درباره متوسط وضعیت صنعت صحبت می‌کنیم و آمارها می‌گویند صنعت ایران در حالت میانگین سرمایه‌گذاری نمی‌کند، توان جبران استهلاک ماشین آلات و دارایی‌های خود را ندارد و روزبه‌روز کوچک‌تر و کم‌توان‌تر می‌شود.
هزینه‌های حمل‌ونقل صادراتی را ۳ تا ۵ برابر بیشتر پرداخت می‌کنیم
*اختلال در تجارت خارجی و زنجیره تأمین در نیمه اول سال، چه هزینه‌ای به بنگاه‌ها تحمیل کرده و این هزینه چگونه در نیمه دوم منتقل خواهد شد؟کدام گروه از بنگاه‌ها ــ واردات‌محور، صادرات‌محور یا بنگاه‌های کوچک و متوسط ــ آسیب‌پذیرترند؟
در نیمه اول سال تمامی بخش‌ها و بنگاه‌ها آسیب‌پذیر بودند؛ زیرا کلیت زنجیره تأمین و توزیع دچار اختلال شد. هم در ورود مواد اولیه و کالاها به دلیل مشکلات تأمین ارز و مسائل لجستیکی ناشی از محاصره اقتصادی دشواری‌های فراوان ایجاد شد، هم در فعالیت‌های تولیدی داخلی توقفات جدی رخ داد و هم در عرصه صادرات با چالش‌های سنگین لجستیکی مواجه شدیم.
حتی در مواردی که برای کالای ایرانی تقاضای صادراتی وجود داشت، به دلیل مشکلات لجستیکی مجبور شدیم هزینه‌های حمل‌ونقل صادراتی را ۳ تا ۵ برابر بیشتر پرداخت کنیم.
بنابراین تمامی شرکت‌ها از هر سو تحت فشار قرار گرفتند. این فشارها و ناتوانی مالی ناشی از آن، اثرات خود را در نیمه دوم سال به شکل ناتوانی بیشتر در تأمین مواد اولیه، ناتوانی در نگهداشت نیروی انسانی، عدم امکان حفظ سطح تولید و کاهش توان صادراتی نشان خواهد داد.
تا وقتی ابهام ادامه دارد، رکود هم ادامه خواهد داشت
*با توجه به آمارهای اقتصادی در نیمه اول سال، اگر سه وضعیت «تداوم تنش»، «کاهش نسبی تنش» و «توافق و رفع محدودیت‌های خارجی» را برای نیمه دوم در نظر بگیریم، در هر سناریو اولین متغیری که در رفتار بنگاه‌ها تغییر می‌کند چیست و این تغییر از چه مسیری به تولید و سرمایه‌گذاری منتقل می‌شود؟
پرسش شما ابعاد ماتریسی و پیچیده‌ای دارد که پاسخ شفاهی به آن دشوار است! اما به طور کلی، هر آن چیزی که به «تعیین‌تکلیف واقعی» میانجامد، می‌تواند تأثیری جدی و تعیین‌کننده بر تصمیمات بنگاه‌ها بگذارد. در مقابل، هر اقدامی که به ادامه عدم‌قطعیت دامن بزند، تغییر مهمی در رفتار اقتصادی بنگاه‌ها ایجاد نخواهد کرد.
اگر رویدادها به سمت شفاف‌سازی و تعیین‌تکلیف پیش برود، می‌توان امیدوار بود که تصمیمات جدیدی اتخاذ شود و فعالان اقتصادی گام‌های تازه‌ای متناسب با شرایط بردارند. اما اگر هاله ابهام همچنان برقرار باشد و شرایط ماه‌های گذشته بدون چشم‌انداز روشن ادامه یابد، تغییری در این روند رخ نخواهد داد و باید منتظر تداوم همین وضعیت رکودی باشیم.
نکته مهمی که می‌خواهم بر آن تأکید کنم این است که علیرغم تمامی این مشکلات و دشواری‌ها، شخصاً از همه همکارانم در حوزه فعالیت‌های صنعتی کشور صمیمانه سپاسگزارم؛ زیرا ادامه فعالیت در چنین شرایطی واقعاً کاری بزرگ، طاقت‌فرسا و دشوار است.
از تمامی آن‌ها به خاطر تلاش بی‌وقفه و احساس مسئولیتی که نسبت به کسب‌وکار، جامعه و کارکنان خود دارند قدردانی می‌کنم. اگر این دیدگاه ملی و آمادگی برای کار در میان فعالان صنعتی وجود نداشت و آنان می‌خواستند صرفاً با نگاه سودمحوری یا منافع صرفاً اقتصادی به موضوع بنگاه‌داری بنگرند، امروزه مجبور بودیم با اعداد و ارقامی به‌مراتب سخت‌تر و نگران‌کننده‌تر دست‌وپنجه نرم کنیم.
امروز به‌وضوح می‌بینم که صاحبان برندها، صنایع و شرکت‌های فعال تمام توان خود را به کار بسته‌اند تا چرخ تولید را تحت هر شرایطی در گردش نگه دارند و از بروز مشکلات بیشتر برای مردم و جامعه اقتصادی ایران جلوگیری کنند.
کیوآرکدسایت اقتصادی ایران :
Persian 
English 